Een radiator ontluchten, stap voor stap

De eerste koude nacht is het moment waarop het opvalt: de radiator in de slaapkamer wordt bovenaan niet meer warm en u hoort geborrel in de leidingen. Dat is lucht, en die haalt u er zelf uit. Hieronder staat hoe wij het doen, in dezelfde volgorde, zodat u het na kunt doen voordat het hier echt gaat vriezen. U heeft er geen gereedschap voor nodig dat u niet in een bouwmarkt krijgt.

Eerst voelen, dan draaien

Leg uw hand plat op de radiator, onderaan en bovenaan, nadat de verwarming een uur aan heeft gestaan. Is de onderkant warm en de bovenkant koel, dan staat er lucht in de bovenste helft en gaat ontluchten helpen. Is het hele paneel lauw of koud, dan komt er geen water in de radiator en levert ontluchten u niets op. Dat onderscheid in twee minuten maken scheelt een halve middag.

Voelt u bij meerdere radiatoren dezelfde scheiding tussen warm en koud, dan zit er lucht in het hele systeem en loopt u ze allemaal na. Zit het bij één radiator op de bovenste verdieping, dan is dat meestal het hoogste punt waar de lucht naartoe is gestegen en bent u met die ene klaar.

Wat u klaarzet

Een ontluchtingssleuteltje dat bij het ventiel van uw radiator past, een theedoek en een laag bakje of een beker. Oudere radiatoren hebben een vierkant nippel waar een sleuteltje op moet; nieuwere panelen hebben vaak een schroefje met een sleufkop, en daar past een platte schroevendraaier op. Zet het bakje onder het ventiel en houd de doek in uw andere hand, want er komt een straaltje water uit zodra de lucht eruit is.

Zet daarnaast de thermostaat laag en zet de pomp stil. Bij vrijwel elk toestel kan dat door de ketel van de stroom te halen of in het servicemenu de pomp uit te zetten. Laat de installatie daarna een half uur staan. In die tijd stijgt de lucht naar de hoogste punten in plaats van met het water rond te blijven lopen, en dat is het verschil tussen één keer ontluchten en drie keer.

De handeling zelf

Draai het ventiel een kwartslag open, niet verder. U hoort sissen: dat is de lucht die eruit gaat. Houd de doek erbij en wacht tot het sissen overgaat in een dun straaltje water zonder gesputter. Draai dan dicht. Verder opendraaien gaat niet sneller, het geeft alleen meer water op uw vloer.

Komt er na een paar seconden nog geen lucht en ook geen water, dan staat de druk te laag om nog iets naar boven te duwen. Sluit het ventiel, vul de installatie bij tot de waarde die bij uw woning hoort en begin opnieuw. Dat gebeurt vooral bij de bovenste verdieping in een hoog pand.

De route door het huis

Begin beneden bij de radiator die het kortst bij de ketel zit en werk van daaruit naar de verste radiator op diezelfde verdieping. Ga dan een laag hoger en doe hetzelfde. Eindig op de hoogste verdieping bij de radiator die het verst van het toestel hangt. Doet u het omgekeerd, dan zakt de lucht uit de leidingen na het openen van een hoog ventiel terug naar de panelen die u al had gedaan.

In een rijtjeshuis in Wezep of IJsselmuiden bent u met acht radiatoren in een half uur rond. In een diep pand binnen de gracht in Zwolle of in de binnenstad van Kampen, met radiatoren over vier bouwlagen, kost het een uur en moet u tussendoor bijvullen omdat de druk wegzakt. In de langgerekte panden in het lint van Staphorst hangen panelen in delen die maar een deel van het jaar worden verwarmd; neem die mee, want juist daar verzamelt lucht zich ongemerkt.

Daarna staat de druk lager

Elk straaltje water dat u eruit heeft laten lopen moet terug. Lees de drukmeter af bij een koude installatie en vul bij tot de waarde die bij uw woning hoort. Dat is vaker twee bar dan anderhalf, en in een pand met radiatoren op de derde verdieping nog meer. Vult u niet bij, dan blokkeert het toestel op een te lage druk, bij de meeste toestellen onder de 0,5 bar, en heeft u een storingsmelding in plaats van een warme slaapkamer.

Controleer de dag erna nog een keer, als de installatie is afgekoeld. Staat de druk dan op de ingestelde waarde, dan is het klaar. Staat hij alweer lager, dan loopt er water weg of vangt het expansievat de uitzetting niet meer op, en dan is ontluchten niet het probleem dat u heeft.

Wanneer wij wel komen

Als het paneel helemaal koud blijft, als het ventiel vastzit of rondloopt, of als er binnen twee weken opnieuw lucht in zit. Dat laatste heeft drie oorzaken: een vastgelopen automatische ontluchter op het hoogste punt, een klein lek dat bij afkoeling lucht aanzuigt, of water dat te vaak is bijgevuld. Wij lopen die drie na in plaats van nog een keer dezelfde radiatoren te ontluchten.

Een bezoek om te ontluchten kost 99 euro exclusief btw, en het bijvullen zit in datzelfde bezoek. Wat wij niet doen is een afgebroken ventiel in een gietijzeren radiator ter plekke vervangen zonder dat de radiator eraf gaat; dat is een andere klus en dat zeggen we voordat we eraan beginnen.

Kort samengevat

• Boven koel en onder warm is lucht; een paneel dat overal koud is heeft een ander probleem.
• Pomp uit, een half uur wachten, en pas daarna draaien.
• Een kwartslag open is genoeg; dicht zodra er water zonder gesputter komt.
• Werk per verdieping van dichtbij naar ver en eindig op de hoogste verdieping.
• Vul na het ontluchten bij, anders blokkeert het toestel op een te lage druk.
• Ontluchten kost bij ons 99 euro exclusief btw per bezoek, inclusief het bijvullen.

Komt de lucht binnen twee weken terug, stop dan met ontluchten en kijk naar de oorzaak. Noteer wat u heeft gedaan, welke radiatoren lucht gaven en wat de druk voor en na stond. Met die drie gegevens kan de monteur aan de telefoon al zeggen welke van de drie oorzaken het waarschijnlijk is.